Chemotherapie thuis op de bank › Treant Zorggroep

Chemotherapie thuis op de bank

Patiënten die in aanmerking komen voor specifieke chemotherapie kunnen die binnenkort thuis ondergaan. Dankzij een ingenieus pompje hoeven zij tijdens hun behandeling niet in het ziekenhuis te blijven. 'Voor veel patiënten is zo'n opname heel belastend, zij zijn het liefst in hun eigen vertrouwde omgeving', vertelt ziekenhuisapotheker Jeffrey Engelhart.

Deze nieuwe behandelvorm is geschikt voor patiënten met darm-, pancreas- en maagkanker, die een bepaald type cytostatica (langlopend 5-fluorouracil) krijgen. 'Het gaat om een chemokuur waarbij de laatste gift in 22 of 46 uur wordt toegediend.'

Voorheen was deze groep letterlijk aan een ziekenhuisbed gekluisterd. 'Ze verbleven tussen andere patiënten met kanker en bovendien ging daarmee kostbare tijd verloren', schetst de ziekenhuisapotheker.

Pompje

De oplossing schuilt in een compact infuuspompje, dat is verbonden met de katheter (centrale lijn) van de patiënt. In het pompje bevindt zich een rubberen ballon die is gevuld met de chemokuur. Bij het aansluiten is deze ballon volledig gevuld met vloeistof. Vanaf het moment van aankoppelen loopt de ballon langzaam leeg, dit kan 22, 46 of 96 uur duren. Als de behandeling is voltooid, meldt de patiënt zich weer op de afdeling Dagbehandeling van Treant. Een oncologieverpleegkundige controleert of de toediening juist is verlopen en koppelt het pompje weer af. Daarna mag de patiënt weer naar huis.

Ziekenhuisapotheker Jeffrey Engelhart: 'Thuisbehandeling biedt patiënten maximale bewegingsvrijheid.'
Ziekenhuisapotheker Jeffrey Engelhart: 'Thuisbehandeling biedt patiënten maximale bewegingsvrijheid.'

Wens

Deze noviteit komt voor uit de behoefte van gebruikers. 'Patiënten gaven regelmatig aan dat zij hun chemotherapie het liefst thuis willen ondergaan. Als ziekenhuisapothekers hebben we die wens serieus genomen.'

Omdat aan cytostatica risico's zijn verbonden, is het hele voorbereidings- en toedieningstraject omkleed met veiligheidseisen. Zo gebeurt de bereiding van de chemokuren onder beschermende omstandigheden. 'Binnen de ziekenhuisapotheek beschikken we over een speciale bereidingsunit waar we de cytostatica klaarmaken.'

Bewegingsvrijheid

Het aankoppelen van het infuuspompje gebeurt op de Dagbehandeling en is de taak van oncologieverpleegkundigen. Nadat het pompje is aangesloten, mag de patiënt naar huis. Het pompje wordt beschermd door een plastic omhulsel en wordt geleverd in een stevige draagtas.

Dankzij deze beschermende en beperkte afmetingen heeft de patiënt maximale bewegingsvrijheid. 'Tijdens de chemobehandeling kunnen patiënten hun dagelijkse activiteiten grotendeels blijven uitvoeren', verzekert Jeffrey. 'Wandelen, fietsen en reizen, er zijn weinig beperkingen.'

Lastig inschatten

Hoeveel patiënten uiteindelijk gebruik zullen maken, is lastig in te schatten. 'We zijn eind mei met een proef gestart, dus daar hebben we nog geen goed beeld van.' Onderzoek toont aan dat circa 30 procent belangstelling heeft voor thuisbehandeling. 'Treantbreed zou het dan gaan om enkele tientallen patiënten per jaar', verwacht de ziekenhuisapotheker.

Patiënten mogen alleen deelnemen aan thuisbehandeling als zij volgens hun arts bekwaam zijn. Thuisbehandeling gebeurt pas na uitdrukkelijke toestemming door de patiënt. 'Er is geen enkele verplichting. Wie dat wil, krijgt de chemokuur in het ziekenhuis toegediend', belooft Jeffrey.

Risico's

Patiënten die aan de thuisbehandeling willen deelnemen, worden vooraf uitgebreid voorgelicht door de oncologieverpleegkundige. Ook krijgen ze een brochure met tips en regels omtrent hun thuistherapie. 'Patiënten moeten vooral voorkomen dat de infuuslijn ergens achter blijft haken en dat deze beschadigd of lek raakt', waarschuwt Jeffrey. 'Bij normaal gebruik zijn die risico's heel beperkt.'

Om toch voorbereid te zijn op eventuele complicaties, krijgt de patiënt depdoekjes, handschoenen en ontsmettingsmiddel mee naar huis. 'We willen voorkomen dat de patiënt én zijn omgeving in aanraking komen met potentieel gevaarlijke cytostatica. Vandaar deze beschermkit plus bijbehorende adviezen.'

Huishoudboekje

Dat thuisbehandeling goedkoper is dan een ziekenhuisopname lijdt geen twijfel. 'Hoe korter de ligduur, hoe lager de kosten. Bovendien kun je dankzij zo'n vrijgekomen bed eerder een andere patiënt opnemen.' Toch is deze nieuwe behandelvorm geen bezuinigingsmaatregel, benadrukt Jeffrey. 'Het patiëntenbelang staat voorop. Dat thuisbehandeling ook een positief effect heeft op het huishoudboekje, is mooi meegenomen.'

Volgens hem is deze vorm van thuistherapie een 'mooie opstap' om ook andere ziekenhuisbehandelingen thuis aan te bieden. Hij verwijst naar subcutane injecties voor patiënten met leukemie of de ziekte van Kahler. 'In essentie zijn er nog veel meer mogelijkheden, mits je het proces goed organiseert. Het gaat vaak om kwetsbare patiënten en risicovolle geneesmiddelen. De sleutelwoorden zijn veilig en verantwoord.'

Tevreden

De start van thuistherapie was veelbelovend. 'De eerste patiënt was zeer tevreden. Hij sliep rustiger en zijn eetlust was verbeterd. Ook het feit dat hij tijdens de behandeling zijn kinderen 'gewoon' naar school kon brengen, vond hij heel positief.'

De ziekenhuisapotheker spreekt van een 'echte meerwaarde' voor patiënten. 'We kunnen patiënten die thuis een chemokuur willen ondergaan nu echt iets bieden. De patiënt heeft nu een keuze en dat vind ik een goede ontwikkeling.'