Zwangerschap › Treant Zorggroep

Zwangerschap

Zwangerschap

De eerste controle

De eerste controle vindt plaats rond de 8e of 9e week van de zwangerschap en duurt ongeveer 60 minuten.

Tijdens de eerste controle stellen we vragen stellen over je gezondheid, aandoeningen in de familie, vorige zwangerschappen en deze zwangerschap. Dit is van belang om eventuele risico’s voor jullie kind en de zwangerschap beter in te kunnen schatten. Vraag indien nodig gegevens na bij je familie.

Naast het stellen van vragen, ontvang je van ons voorlichting en adviezen wat betreft je leefstijl en voeding.

Verder praten we met je over de onderzoeken die je in de zwangerschap kunt laten doen. Het is goed om van tevoren te bedenken of je een combinatietest, NIPT en/of een 20 weken-echo wilt laten doen.

Tot slot krijg je een formulier mee voor een bloedonderzoek. Alle zwangere vrouwen in Nederland worden getest op Hepatitis B (een leverziekte), Lues (een geslachtsziekte) en HIV (het virus wat AIDS veroorzaakt). Je bloedgroep, Rhesusfactor, ijzergehalte (Hb), suikergehalte (glucose) en vitamine D worden bepaald en er wordt gekeken naar antistoffen tegen andere bloedgroepen (irregulaire antistoffen).

Wat moet je de eerste keer meenemen?

  • Recent ponskaartje van Treant Zorggroep of ziekenhuislocatie Scheper;
  • Pasje van ziektekostenverzekering;
  • Medicijnen, als je die gebruikt;
  • Datum van de eerste dag van je laatste normale menstruatie;
  • Datum van zwangerschapstest als je die gedaan hebt;
  • Informatie over aandoeningen in de familie.

Vervolgcontroles

Tijdens de vervolgcontroles meten we je gewicht, bloeddruk, beoordelen we de groei en ligging van de baby en luisteren we naar het hartje van de baby. Verder beantwoorden we vragen en geven we voorlichting en adviezen. Als er geen bijzonderheden zijn duurt een vervolgcontrole ongeveer 10 minuten.

Centering Pregnancy
Naast de bestaande reguliere zwangerschapscontroles bieden wij een ‘ander soort’ zwangerschapscontroles aan: Centering Pregnacy (CP). Dit is een programma dat de medische controles en alle informatie rondom zwangerschap, bevalling en de eerste babytijd combineert. In het kort:

  • CP vindt plaats in groepsverband (maximaal tien zwangeren per groep) met zwangeren die ongeveer in dezelfde periode zijn uitgerekend;
  • Zeventien uur méér zorg dan in een individueel traject voor verloskundige zorg;
  • Meer onderwerpen bespreken en dieper ingaan op de onderwerpen;
  • Individueel contact met verloskundige voor uitwendig onderzoe;
  • Ervaringen delen en van elkaar leren;
  • Negen bijeenkomsten van twee uur i.p.v. controles van vijftien minuten, en een bijeenkomst zes weken na de bevalling;
  • De eerste twee controles en de laatste paar weken van je zwangerschap kom je alleen bij de verloskundige;
  • De keuze voor een Centering Pregnancy groep is vrijblijvend en zonder bijkomende kosten. De bijeenkomsten vinden 's avonds plaats van 19.00 tot 21.00 uur.

Lijkt het je leuk? Meldt je dan aan bij ons tijdens een van de eerste bezoeken of bij onze assistentes. Aanmelden kan ook telefonisch; 0591 69 13 52 of 06 46 32 79 34.

Termijnecho

In de zwangerschap wordt rond de 10e of 11e zwangerschapsweek standaard een termijnecho gemaakt.

Deze echo wordt meestal uitwendig gemaakt, echter soms kan het nodig zijn om een inwendige (vaginale) echo te maken. De kans op een inwendige echo is groter wanneer je nog heel vroeg zwanger bent of wanneer je van jezelf wat steviger bent. De termijnecho vertelt hoe ver je zwangerschap gevorderd is, of het hartje klopt en of het gaat om een eenlingzwangerschap. De termijnecho wordt gemaakt door een van de verloskundigen of een echoscopist(e) van het ziekenhuis. De afspraak hiervoor wordt na de eerste controle gemaakt.

Onderzoeken

Als zwangere vrouw is er in Nederland de mogelijkheid om je ongeboren kind te laten onderzoeken. Zo kun je laten onderzoeken hoe groot de kans is op een kind met Downsyndroom. Ook kun je laten onderzoeken of je kind misschien een aangeboren lichamelijke aandoening heeft. Deze onderzoeken worden prenatale screening genoemd.

De onderzoeken kunnen je misschien geruststellen over de gezondheid van je kind. Maar ze kunnen je juist ook ongerust maken en voor een moeilijke keuzes stellen. Je bepaalt zelf of je de onderzoeken wilt en of je daarna eventueel nog vervolgonderzoek wilt laten doen. Je kunt op elk moment stoppen met het onderzoek. We kunnen je op het spreekuur hierover voorlichten.

Combinatietest

De combinatietest is een onderzoek tijdens de zwangerschap. Met dit onderzoek wordt de kans berekend op een kind met trisomie 21, het Downsyndroom. Het onderzoek brengt geen risico’s met zich mee voor jou of je kind. Naast het Downsyndroom wordt er ook gekeken naar trisomie 18 (edwardsyndroom) en trisomie 13 (patausyndroom).

De combinatietest bestaat uit een combinatie van twee onderzoeken:

  • Een bloedonderzoek
    Tussen de 9e en 14e zwangerschapsweek wordt bloed afgenomen en worden er twee stoffen (hormonen) gemeten.
  • Een nekplooimeting bij het kind
    Tussen de 11e en 14e zwangerschapsweek wordt een echo gemaakt en de dikte van de nekplooi gemeten. De nekplooi is een dun laagje vocht onder de huid in de nek. Alle ongeboren kinderen hebben bij een zwangerschapsduur van 10 tot 14 weken zo’n laagje vocht in hun nek. Maar hoe dikker de nekplooi, hoe groter de kans dat de baby Downsyndroom heeft.  

Uitslag
De uitslagen van de twee onderzoeken worden gecombineerd met de leeftijd van de moeder en de precieze duur van de zwangerschap. Het onderzoek geeft geen zekerheid. Bij een verhoogde kans op een kind met Downsyndroom krijg je vervolgonderzoek aangeboden. Het is belangrijk om te weten dat de combinatietest alleen de kans geeft dat jouw kind Downsyndroom heeft. Een lage kans is dus geen garantie dat jouw kind geen Downsyndroom heeft. Ook is het geen garantie dat jouw kind verder helemaal gezond is.

Vergoeding
De combinatietest kost ongeveer 160 euro wordt alleen vergoed uit de basiszorgverzekering als:

  • Je 36 jaar of ouder bent
  • Je een erkende indicatie hebt voor prenatale diagnostiek

Bij sommige zorgverzekeringen ben je bij de aanvullende verzekering verzekerd voor de combinatietest.

Combinatietest

NIPT

NIPT staat voor niet-invasieve prenatale test en is een vervolgscreening tijdens de zwangerschap. Je kunt kiezen voor deze test als:

  • je een combinatietest hebt gedaan en het blijkt dat je kind een verhoogd risico heeft; 
  • je een verhoogd risico hebt door je medische ziektegeschiedenis.

Vanaf 2017 kan iedere zwangere die dit wil meteen kiezen voor de NIPT.

Tijdens de test neemt de arts een buisje bloed af. Met dit bloed wordt het DNA van je ongeboren kind geanalyseerd. Hieruit moet blijken of het ongeboren kind het Downsyndroom heeft of de syndromen van Edwards en Patau. Er is geen verhoogd risico op een miskraam bij deze test.

Vergoeding
In 2016: De NIPT valt onder het eigen risico.
In 2017: Gedeeltelijke vergoeding via een subsidieregeling en een eigen bijdrage van ongeveer 175 euro.

NIPT

Vlokkentest

Bij een vlokkentest wordt er tussen de 11e en 14e zwangerschapsweek een heel klein stukje placentaweefsel weggenomen. Dit weefsel ziet er vlokkerig uit, vandaar de naam vlokkentest. Het placentaweefsel wordt via de buik of via de vagina weggenomen. Wordt het weefsel via de buikwand weggehaald, dan gebeurt dat met een naald. Wordt het weefsel vaginaal weggenomen, dan gebeurt dat met een dun tangetje of slangetje. Na de vlokkentest wordt aangeraden een dag rustig aan te doen.

Uitslag
De vlokkentest geeft vrijwel altijd zekerheid over de chromosoomafwijking. De uitslag is meestal binnen twee weken bekend. Soms kan geen uitslag van een vlokkentest worden gegeven, omdat er te weinig weefsel is afgenomen. Dan wordt aangeraden een vruchtwaterpunctie te laten doen.

Betrouwbaarheid
De betrouwbaarheid van het chromosoomonderzoek bij de vlokkentest is iets minder groot dan die bij de vruchtwaterpunctie. Dat komt doordat in 1-2% van de zwangerschappen een chromosoomafwijking wordt ontdekt die mogelijk alleen in de placenta aanwezig is.

Risico
Het uitvoeren van de vlokkentest geeft 0,5% risico op een miskraam.

Vlokkentest

Vruchtwaterpunctie

Bij een vruchtwaterpunctie wordt rond de 15e of 16e zwangerschapsweek vruchtwater uit de baarmoeder gehaald om cellen uit het vruchtwater te onderzoeken. Dit gebeurt met een naald via de buikwand. Als je wilt kun je meekijken met de echo. Met deze test wordt vastgesteld of de baby een chromosoomafwijking heeft. Ook kan er worden vastgesteld of de baby een aangeboren afwijking heeft. Na de vruchtwaterpunctie kun je 1 tot 2 dagen last hebben van menstruatieachtige pijn of een trekkerig gevoel bij de onderbuik.

Uitslag
De uitslag is ongeveer na 3 weken bekend. Soms kan er geen betrouwbare uitslag worden gegeven, omdat er te weinig vruchtwater is opgezogen of de chromosomen niet kunnen worden onderzocht. Dit hoor je na 10 tot 14 dagen. Je kunt dan kiezen voor een nieuwe vruchtwaterpunctie.

Betrouwbaarheid
De vruchtwaterpunctie is in principe de meest betrouwbare test om een diagnose te verkrijgen en geeft een iets kleinere kans op een miskraam. Een nadeel is dat het onderzoek later in de zwangerschap plaatsvindt dan de vlokkentest. Bovendien duurt de uitslag langer dan die van een vlokkentest.

Risico
Bij het uitvoeren van een vruchtwaterpunctie is er een kans van 1 op 300 op het krijgen van een miskraam.

Een vruchtwaterpunctie wordt in de 15e of 16e zwangerschapsweek uitgevoerd. Als je 2 tot 3 weken later de uitslag krijgt, dan heb je de baby vaak al gevoeld of heb je het zwangerschapsnieuws al gedeeld. Of mensen hebben misschien al gezien dat je zwanger bent. Als de zwangerschap wordt afgebroken, zijn vragen dan ook vaak onvermijdelijk. Als je besluit de bevalling af te breken, kan dat alleen door de bevalling op te wekken.

Vruchtwaterpunctie

SEO (20-weken echo)

De 20-weken echo wordt ook wel structureel echoscopisch onderzoek (SEO) genoemd. De echo wordt gemaakt als je ongeveer 18 tot 21 weken zwanger bent. Met de 20-weken echo wordt onderzoek gedaan naar lichamelijke afwijkingen bij een ongeboren kind. Bij deze echo wordt uitgebreid gekeken naar de ontwikkeling van de organen van het kind. Ook wordt gekeken of het ongeboren kind goed groeit en of er voldoende vruchtwater is. Voorbeelden van afwijkingen die bij deze echo kunnen worden gezien:

  • open ruggetje;
  • open schedel;
  • waterhoofd;
  • hartafwijkingen;
  • breuk of gat in het middenrif;
  • breuk of gat in de buikwand;
  • ontbreken of afwijken van de nieren;
  • ontbreken of afwijken van botten;
  • afwijkingen aan armen of benen

De 20-weken echo is geen ‘pretecho’, waarbij een cd wordt meegegeven of waarbij je allerlei foto’s krijgt. Het bepalen van het geslacht is ook niet het doel van de echo. Als de echoscopist het geslacht kan zien, zal deze dit alleen op jouw verzoek vertellen.

Uitslag
De uitslag krijg je direct na de echo. Als bij de 20-weken echo iets afwijkends wordt gezien, zijn de gevolgen voor het kind niet altijd duidelijk. Meestal zal een vervolgonderzoek worden aangeboden. Het vervolgonderzoek bestaat uit een uitgebreid echoscopisch onderzoek in het UMCG. De gevonden afwijkingen worden dan nader onderzocht. De 20-weken echo is geen garantie voor een gezond kind. Niet alle afwijkingen kunnen worden gezien.

Vergoeding
De 20-weken echo wordt vergoed door de zorgverzekeraar.

SEO (20-weken echo)

Regelen

Erkenning
Een man die niet getrouwd is met de moeder van zijn kind kan toch officieel het vaderschap van het kind op zich nemen. Dit wordt erkenning genoemd. Door de erkenning krijg je het juridisch ouderschap. Dit houdt in dat je de plicht hebt om het kind te onderhouden en het kind heeft recht op zijn/haar erfdeel. Erkenning kan op drie momenten: voor de geboorte, tijdens de aangifte of na de aangifte. Ons advies is om dit tijdens de zwangerschap te regelen, zodat de vader de aangifte na de geboorte kan doen. Met de erkenning wordt iemand nog geen wettelijke vertegenwoordiger van het kind en heeft hij nog geen ouderlijk gezag. Dit moet apart worden aangevraagd.

Kraamzorg
De kraamverzorgster assisteert ons bij de bevalling en verzorgt moeder en kind tijdens het kraambed thuis. Het is belangrijk de kraamzorg zo snel mogelijk te regelen, bij voorkeur voor de 16e week. Voordat je je aanmeldt bij een kraamzorgbureau, is het handig eerst informatie in te winnen bij je zorgverzekeraar. Soms mag je de kraamzorg zelf regelen, soms doet je verzekering dit. Bij de eerste controle krijg je van ons een aantal folders met verschillende kraamzorgbureaus waaruit je kunt kiezen. Ons advies is om hele dagen kraamzorg aan te vragen, als alles goed gaat kan je altijd nog aangeven dat je minder uren hulp wilt.

Huisarts en apotheek
Het is belangrijk om aan je huisarts en apotheek door te geven dat je zwanger bent. Je huisarts kan dan bij het voorschrijven van medicijnen en het stellen van diagnoses meenemen dat je zwanger bent.

Je apotheek is de plek waar ze weten welke medicijnen je wel en niet mag gebruiken tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode. Dit geldt voor medicijnen die je al voor de zwangerschap gebruikte, maar ook voor medicijnen die je tijdens de zwangerschap gaat gebruiken. Haal je zelf medicijnen of homeopathische middelen bij de apotheek of drogist, vraag dan altijd na over je dit middel mag gebruiken tijdens de zwangerschap.

Verzekering
Je verzekeraar vindt het prettig om te weten dat je zwanger bent. Via sommige verzekeraars kun je de kraamzorg en/of een kraampakket regelen. Het is handig om bij je verzekering te checken of je verzekerd bent voor de combinatietest of een bevalling in het ziekenhuis zonder medische indicatie (dit is een poliklinische bevalling).

Kraampakket
Ongeacht waar je gaat bevallen, behoort iedereen een kraampakket in huis te hebben. Vaak ontvang je rond de zevende maand van je verzekeringsmaatschappij dit pakket, maar je kunt deze ook zelf aanschaffen bij een babywinkel.

Een kraampakket bestaat minimaal uit:

  • Kraammatras of onderleggers
    Een kraammatras of onderleggers worden gebruikt om het matras tijdens de bevalling te beschermen.
  • Kraamverband
    Kraamverband is extra groot en dikker dan maandverband. Dit is nodig omdat je tijdens de eerste kraamdagen nog veel bloed en vocht verliest.
  • Watten of non-woven gaasjes
    Deze kunnen gebruikt worden voor het desinfecteren en schoon deppen.
  • Steriele gaasjes 5x5cm, 10x10cm, 16x16cm
    Deze gaasjes zijn apart verpakt en worden gebruikt voor de verzorging van de baby en eventuele wonden van de moeder als gevolg van inknippen of inscheuren.
  • Koortsthermometer
    Bij voorkeur een elektronische omdat deze veiliger is.
  • Ontsmettingsmiddelen
    Ontsmettingsmiddelen met alcohol worden gebruikt om te ontsmetten.
  • Desinfecterende zeep
    Deze zeep dient voor de ontsmetting van de handen.
  • Navelklem
    Dient voor het afklemmen van de navelstreng. Bij een bevalling in het ziekenhuis zorgt het ziekenhuis voor een navelklem.
Inhoud kraampakket
  • Bedverhogers
    Tijdens de bevalling en in de kraamtijd moet de hoogte van het bed gemeten vanaf de grond minimaal 70 cm zijn. Voor het lenen van bedverhogers, maar ook voor een bedzeil en een ondersteek, kun je terecht bij de thuiszorgorganisatie.
  • Babyweegschaal
    Na de geboorte wordt de baby regelmatig gewogen om het gewicht in de gaten te houden. De meeste kraamverzorgsters hebben een eigen weegschaal mee. Zo niet, dan kan deze geleend worden via de thuiszorgorganisatie of een lactatiekundige.
  • Verzorgingsproducten
    Het is handig al direct na de geboorte een aantal verzorgingsproducten voor de baby bij de hand te hebben. Denk bijvoorbeeld aan babyolie, babyzalf, een zuigfles met speen en veiligheidsspelden.
  • Kruiken
    De meeste baby's kunnen zich na de geboorte nog niet voldoende warm houden. Zorg dat je minimaal 2 metalen kruiken in huis hebt met kruikenzak.
  • Ondersteek/po
    Het is belangrijk om deze in huis te hebben vóór de bevalling. Wij kunnen deze nodig hebben bij een thuisbevalling. Ook wanneer je een toilet dichtbij je slaapkamer hebt, dien je de ondersteek in huis te hebben.
Hulpmiddelen tijdens en na de bevalling

Informatie

Leefstijl en voeding
Tijdens de zwangerschap hoef je niet voor twee te eten of drinken.

Het landelijke advies is tot je 10e zwangerschapsweek dagelijks foliumzuur te slikken. Daarnaast heof je in principe geen extra vitamines en mineralen te gebruiken als je een gezond eetpatroon hebt. Lukt dat niet of heb je erg weinig eetlust en wil je gebruik maken van vitaminepreparaten, gebruik dan de vitaminepreparaten die speciaal zijn samengesteld voor zwangere vrouwen.

Je spijsvertering werkt anders tijdens de zwangerschap onder invloed van de zwangerschapshormonen. Je maaltijden over de dag verspreiden kan helpen tegen misselijkheid en maagzuur.

Pas op voor:

Toxoplasmose (infectie door een parasiet)

  • Maak geen kattenbakken schoon;
  • Werk in de tuin met handschoenen aan;
  • Eet geen rauw vlees; zorg dat al het vlees goed doorbakken is;
  • Was al je groentes goed.

Listeriose (infectie door een bacterie)

  • Eet of drink geen producten van rauwe melk (alleen gepasteuriseerd en gesteriliseerd);
  • Salades en rauwe groenten niet langer dan 3 dagen in de koelkast bewaren;
  • Eet alleen voorverpakte gerookte vis indien deze verhit is.

Vitamine A

  • Wees matig met leverproducten.

Cafeïne

  • Drink niet meer dan 4 koppen koffie of thee per dag. Vermijd de zogenaamde 'energydrinks' waar een grote hoeveelheid cafeïne in zit. Ditzelfde advies geldt ook als je borstvoeding geeft.

Alcohol en drugs

  • Gebruik geen alcohol of drugs tijdens de zwangerschap.

Roken

  • Het is erg slecht om te roken of mee te roken tijdens de zwangerschap. Je beïnvloedt hiermee op een negatieve manier de toekomst van je kind.
  • Kinderen geboren uit moeders die roken hebben:
    • een grotere kans op kleinere hersenen;
    • een grotere kans op hart- en vaatziekten;
    • een grotere kans op hersenvliesontsteking, in de eerste levensweken;
    • een veel grotere kans op ouderdoms suikerziekte;
    • een gedrag dat vergelijkbaar is met dat van kinderen waarbij de moeders drugs hebben gebruikt.
Adviezen voor leefstijl en voeding

Sauna en zonnebank
Als je voor de zwangerschap regelmatig naar de sauna bent geweest, kan het meestal geen kwaad om dit ook tijdens de zwangerschap te doen. Houd wel rekening met een aantal dingen:

  • Vroeg in de zwangerschap (t/m 14 weken) is oververhitting niet goed. Vermijd daarom in die periode de sauna.
  • Later in de zwangerschap (vanaf 32 weken) wordt het ook ontraden om de sauna te bezoeken. Met name dompel-, bubbel- of kruidenbad wordt ontraden.
  • Probeer niet oververhit te raken, als je duizelig of benauwd wordt, loop de sauna uit en zoek en koel plekje op.
  • Drink voldoende, het vocht dat je uitzweet dient weer aangevuld te worden.
  • Neem de tijd om af te koelen na sauna bezoek.
  • Neem niet direct een ijskoud bad of douche, deze temperatuursovergang is tijdens de zwangerschap te groot.