Van overleven naar beleven bij dementie › Treant Zorggroep

Van overleven naar beleven bij dementie

Zien, horen, voelen, proeven en ruiken zijn zintuigen die we nodig hebben om te kunnen functioneren. Bij ouderen met dementie werken deze zintuigen vaak minder goed, waardoor ze hun emoties en gevoelens niet of nauwelijks kunnen uiten. Tijdens een speciale cursus leerden psychomotorisch therapeut Chantal Dekker en ergotherapeut Michelle van der Raaf de zintuigen van ouderen te beïnvloeden. En dat is goed nieuws voor bewoners met dementie die wonen in een van de zeventien woonzorglocaties van Treant Zorggroep. 

‘Ons streven is om ouderen de juiste prikkels op het juiste moment te geven. Zo vergroten we hun kwaliteit van leven en geven we ze meer rust en vertrouwen in hun omgeving.’ Mensen met dementie hebben een beschadigd brein en ervaren hierdoor te veel of juist te weinig prikkels. Dit veroorzaakt onbegrepen gedrag: mensen krabben zichzelf, lopen rusteloos rond, wrijven over tafels of keren in zichzelf. De zorgvragen die Chantal en Michelle krijgen, zijn zeer divers. ‘Wij helpen om prikkels te doseren en gedrag te beïnvloeden. Bij onrust bieden we afleiding of rust, bijvoorbeeld door het inzetten van een verzwaringskleed of –deken. Bij passiviteit stimuleren we ouderen juist, door bijvoorbeeld te bewegen of door muziek in te zetten.’

Onrust

Onlangs bezochten Chantal en Michelle een bewoonster van een woonwijkcentrum van Treant. ‘Mevrouw toonde veel lichamelijke onrust en stopte allerlei materialen in haar mond. Naast dat dit voor ongemak bij mevrouw zorgde, was dit ook niet veilig,’ schetst Chantal. Na meerdere observaties en het uitsluiten van pijn, was duidelijk wat het probleem was. ‘De omgeving van mevrouw zorgde voor te veel onrustgevende prikkels, zowel qua geluid als beeld. Denk aan het geluid van een zoemende vaatwasser, bewoners die langslopen, lawaai van het opruimen van servies, de televisie die constant aanstaat en gesprekken tussen zorgmedewerkers. Ook was ze omringd door veel onveilig materiaal. Dit moest anders. De vraag was: hoe doen we dit?’

Michelle (links) en Chantal
Michelle (links) en Chantal

Puzzelen

Om gedrag te beïnvloeden beschikt Treant over diverse materialen, zoals verzwaringsdekens, drukvesten, een activiteitenschort, voelkussens en ‘snoezelmateriaal’. Deze materialen kunnen helpen bij het doseren van prikkels. ‘Iedereen reageert anders op het gebruik van materialen’, legt Michelle uit. ‘We zijn gaan puzzelen om te kijken welke materialen mevrouw konden helpen.’ Al snel bleken materialen waarop gekauwd kon worden, zonder dat deze kapot gaan en onveilig zijn, een onderdeel van de oplossing te zijn. Door mevrouw in een huiskamer met minder geluiden en minder reuring te laten verblijven, kwam ze ook beter tot rust. ‘Het laatste deel van de puzzel losten we samen met de arts, diëtist en verpleegkundigen op: het  vaker geven van tussendoortjes, zoals een krentenbol of blokjes kaas, bleek ook onrust weg te nemen. Een prachtig resultaat!’ aldus Michelle.

Voorlichting

Weten wanneer en waarom materialen ingezet kunnen worden en welke adviezen op welk moment passend zijn, is nog best lastig. Daarom geven Chantal en Michelle voorlichting aan zorgmedewerkers. Onlangs waren ze in woonwijkcentrum Holdert om zorgmedewerkers te vertellen over de werking van een beschadigd brein en de mogelijkheid om prikkels te doseren. ‘Doordat we onze expertise delen, krijgen bewoners de zorg die ze nodig hebben. Als we de puzzel samen oplossen, geeft ons dat veel voldoening.’