Publiekslezing 'Diabetes' op 22 september › Treant Zorggroep

Publiekslezing 'Diabetes' op 22 september

Geplaatst op: 28 augustus 2014

Ziekenhuis Bethesda bestaat 100 jaar! In het kader van dit jubileum organiseert het ziekenhuis in september vier publiekslezingen. Op maandag 22 september was de derde publiekslezing met als onderwerp 'Diabetes'. Deze lezing werd verzorgd door het Diabetesteam.

Diabetes, ook wel suikerziekte genoemd, is volksziekte nummer één in Nederland. Iemand met diabetes heeft een verhoogde bloedglucosewaarde. Ook hebben patiënten een afwijkende vetstofwisseling en hoge bloeddruk. Diabetes komt in verschillende soorten voor. Sommige gevallen van diabetes zijn te voorkomen.

Internist Frank Huvers leidde de publiekslezing in met een uiteenzetting van diabetes door de jaren heen:
Diabetes is al bekend sinds de oudheid. Het was 250-150 jaar voor Christus dat de Griekse arts Apollonius van Memphis de naam ‘diabetes’ bedacht. In de loop der jaren zijn we steeds meer te weten gekomen over diabetes (officiële naam: diabetes mellitus). In 1921 werd de eerste patiënt behandeld met insuline. Er bestaan over het algemeen twee typen diabetes: type 1 en type 2. Bij type 1 maakt het lichaam zelf geen insuline (meer) aan. Bij type 2 is het lichaam onvoldoende gevoelig voor insuline. De meeste mensen hebben type 2. Diabetes heeft veel gevolgen. Bij type 1 kan de patiënt overlijden als de patiënt geen insuline krijgt. Type 2 kenmerkt zich als een ‘sluipmoordenaar’: vaak heb je zelf niet door dat je deze vorm van diabetes hebt.

Door diabetes kan aderverkalking in de grote bloedvaten ontstaan, wat de organen kan aantasten. De gemiddelde termijn van het ontstaan van diabetes tot het moment dat het wordt ontdekt bij de huisarts, is ongeveer zes tot zeven jaar. In 1981 kwam voor de behandeling van type 1 synthetische insuline, in 1986 kwam de insulinepen. De behandeling van type 2 met medicatie heeft de laatste tien jaar een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Zo zijn in 2014 de SGLTZ-remmers gekomen. Diabetes is een complexe aandoening. Iedere diabetes is anders. De behandeling van diabetes vraagt om teamspelers met een hoofdrol voor de patiënt.

Kinderarts Annemieke Bams vertelde over diabeteszorg in Bethesda voor kinderen en jongeren:
Bij kinderen praten we wereldwijd, in tegenstelling tot bij volwassenen, in 90% van de gevallen over type 1. Er is een enorme toename van diabetes bij kinderen. Het gaat hier altijd om een samenspel tussen genen, het afweersysteem en omgevingsfactoren. Ziekenhuis Bethesda is onderdeel van Diabij. In dit samenwerkingsverband kan informatie worden uitgewisseld om de best mogelijke diabeteszorg dicht bij huis aan de patiënt te kunnen bieden. Bij Bethesda is er een kinderdiabetesteam met daarin de kinderarts, kinderdiabetesverpleegkundige, diëtist en psycholoog/orthopedagoog. Het kinderdiabetesteam is 24 uur per dag, zeven dag per week bereikbaar. Kinderen met diabetes worden minimaal vier keer per jaar gezien. Recent is er in Bethesda een poli voor tieners met diabetes gestart. Binnen deze poli, waar straks ook groepsconsulten voor jongeren gaan plaatsvinden, wordt er naar toegewerkt dat de jongere zelfstandig wordt op het gebied van zijn of haar diabetes.

Gynaecoloog Geja van Goor behandelde het onderwerp zwangerschap en diabetes:
Wanneer je diabetes hebt, dan heeft dat invloed op de zwangerschap. Aan de andere kant heeft een zwangerschap invloed op diabetes. Tijdens de zwangerschap kan bijvoorbeeld zwangerschapsdiabetes ontstaan. Diabetes heeft een hoger risico voor moeder en de foetus/baby. De zwangere met diabetes heeft meer risico op een miskraam, problemen bij de bevalling en schildklierproblemen. De risico’s voor de baby van een moeder met diabetes zijn: aangeboren afwijkingen, overgewicht, grotere kans op vroeggeboorte en kans op plotseling overlijden van de (ongeboren) baby. Een derde van de diabetesvrouwen bevalt vroegtijdig. Zwangerschapsdiabetes, ook wel zwangerschapssuiker genoemd, wordt opgespoord met een glucose tolerantietest. Het streven is dat er na de bevalling sprake is van een gezonde moeder en een gezond kind, door een gezamenlijke aanpak.

Revalidatiearts Coosje Smallenbroek vertelde over de diabetische voet:
Diabetische voet is een andere benaming voor voetproblemen bij mensen met diabetes. Zenuwen en bloedvaatjes kunnen beschadigd raken, wat leidt tot minder gevoel in de voeten. Er ontstaan gemakkelijk wondjes waarin ontstekingen kunnen ontstaan. Wanneer het bot ontstoken is, is er vaak geen redden meer aan. Als je in een vroeg stadium goed voor je voeten zorgt, kun je veel voetproblemen voorkomen.

Podotherapeut Marleen Grote Punt gaf uitleg over de behandeling van de diabetische voet:
Of een zorgverzekeraar de behandeling bij de podoloog of podotherapeut vergoedt, gebeurt met de SIMM’s classificatie. Met deze classificatie wordt gemeten hoe het gevoel is in de voet, hoe de doorbloeding is, of er drukplekken zijn en wat het risico is voor het krijgen van wondjes. De neuropathie (functioneren van de zenuwen) wordt gemeten met monofilament, dat zegt iets over het oppervlakkige gevoel (gevoeligheid voor wonden). Dat oppervlakkige gevoel vinden we heel belangrijk. Met een stemvork meten we het diepe gevoel. Dit zegt iets over stabiliteit bij het lopen. De angiopathie (aandoening van de bloetvaten) wordt gemeten met het voelen van pulsaties en met een doppler. Bij angiopathie heeft de patiënt doorbloedingsproblemen, slechte wondgenezing, klachten in de kuiten (etalagebenen) en nachtelijke pijnen bij het liggen (verdwijnen bij afhangen van de benen).

Bij het kopen van schoenen is het goed om dit in de namiddag te doen, om de voeten elke keer weer te laten nameten en om geen schoenen te kopen met stiksels of naden op knellende plaatsen. Verdere adviezen zijn: loop niet op blote voeten, controleer dagelijks je voeten, draag de hele dag adequate schoenen, knip teennagels recht af en bescherm je voeten met een (vettige) crème. Voor een goede voetverzorging kan men ook naar de pedicure of podotherapeut.

Diabetesverpleegkundige Alja Dunning vertelde over de samenwerking in het Bethesda Diabetes Centrum:
In het team van Bethesda Diabetes Centrum wordt nauw samengewerkt. In het team zitten de internist, diabetesverpleegkundige, diëtist, podotherapeut en de psycholoog. De internist richt zich op de totale medische conditie van de patiënt. De diabetesverpleegkundige praat met de patiënt over alles wat er komt kijken bij diabetes en de behandeling ervan. De diëtist geeft adviezen over voeding en leefstijl. De podotherapeut richt zich op voetverzorging. De psycholoog kan extra begeleiding bieden bij zorgen of problemen bij diabetes. Patiënten worden door de diverse teamleden vier keer per jaar gezien in het Diabetes Centrum.

Diëtiste Henja Keur gaf adviezen over hoe voeding en leefstijl bij diabetes:
Met de diëtist kan de patiënt over tig onderwerpen spreken. Bijvoorbeeld over een gezonde leefstijl, gewichtsreductie, zoutbeperking bij hoge bloeddruk, uitleg en inschatten van koolhydraten, afstemming voeding in relatie tot medicatie en koolhydraten in combinatie met insulinegebruik. Ook biedt de diëtist advies bij het instellen van de insulinepomp en afstemmen van de bolus, bij sport en diabetes en advies over uiteten gaan. Adviezen worden vaak gegeven naar aanleiding van de glucosesensor. Daarmee reken je uit wat de ratio moet zijn van koolhydraten versus insuline. Dat test de patiënt vijf dagen en vervolgens wordt met de diëtist gekeken hoe dat is gegaan. Binnen het Diabetes Centrum wordt totale diabeteszorg geboden: het team staat rondom de patiënt.

Algemeen internist en vasculair geneeskundige Adriaan Kooy zoomde in op het belang van onderzoek naar de behandeling van diabetes:
In 1997 waren er in Nederland zo’n 350.000 mensen met diabetes, in 2015 zullen dat er 1 miljoen zijn. Diabetes verhoogt het risico op onder meer een hartinfarct, vasculaire problemen, voetproblemen, wondproblemen, oogproblemen en hersenschade. Het goede nieuws is dat we er wel veel aan kunnen doen. Want een goede suikerregulatie loont. Insuline zorgt er voor dat glucose wordt opgenomen in de spieren. Elke type 2-patiënt krijgt bij de start van een dieet ook metformine. Voldoende beweging, gezonde voeding en niet roken dragen bij aan een gezonde leefstijl en vermindering van diabetes. In het Bethesda Diabetes Centrum zijn drie pijlers: zorgcarrousel voor complexe patiënt met diabetes, kenniscentrum voor zorgprofessional en research voor innovatie en diabeteszorg. We moeten onderliggende oorzaken van diabetes leren kennen. Wat we nu weten is nog maar het topje van de ijsberg.

Ik hoor de hele tijd over geen gevoel in de voeten, maar ik heb juist heel veel gevoel.
Dat kan ook bij diabetespatiënten. Dan is er sprake van overgevoeligheid. Dat kan omdat zenuwen beschadigd raken.

Is diabetes ooit te overwinnen?
Zo’n vier tot vijf miljoen Nederlanders lopen het risico om diabetes te krijgen. In Azië zien we een enorme toename van diabetespatiënten. Dat heeft zeker te maken met leefstijl. We moeten ons lichaam gevoeliger maken voor de insuline. Dat kan onder meer met gewichtsvermindering en medicamenten.

Wat is het verschil in effect voor diabetespatiënten bij speltbrood en tarwebrood? Wat is de invloed op het suikerniveau?
Uit de theorie blijkt het verschil niet zo groot te zijn. Het is niet bewezen dat er bloedsuikers minder stijgen door het gebruik van speltbrood.

Staat de schildklier in relatie suikerziekte?
Diabetes is gelinkt aan een schildklierfunctiestoornis, maar wat de link precies is, is onduidelijk.

Moet je metformine levenslang innemen?
Metformine werkt vertragend op slagouderveroudering. Dus als je start met metformine, zet je je nieuwe leefstijl voort en blijf je metformine aanhouden.

Kun je ook preventief metformine gebruiken?
De richtlijnen zijn nog niet zo ver dat de risicogroep van vier tot vijf miljoen Nederlanders metformine kunnen gaan gebruiken. Een actieve leefstijl en drie keer per week sporten is minstens net zo goed. Als je desondanks diabetes krijgt, is het advies om direct bij de diagnose te starten met metformine.

Wanneer het te maken heeft met leefstijl, zijn wij dan als ouders verantwoordelijk voor diabetes bij onze kinderen?
De verantwoordelijkheid van ouders is dat je preventief te werk kunt gaan, door kinderen gezond te laten eten en voldoende te laten bewegen.

Is er ook onderzoek gedaan naar erfelijkheid?
Er zijn 242 varianten van diabetes type 2. Als je één ouder hebt met diabetes, dan gaat het risico dat je zelf diabetes krijgt, omhoog met factor 3. Als beide ouders diabetes hebben, dan gaat het risico dat je diabetes krijgt omhoog met factor 8.