Publiekslezing 'Darmkankerscreening' op 17 september › Treant Zorggroep

Publiekslezing 'Darmkankerscreening' op 17 september

Geplaatst op: 21 augustus 2014

Op woensdag 17 september vond de tweede publiekslezing plaats in het kader van ‘100 jaar Bethesda’. Ditmaal met als onderwerp ‘Darmkankerscreening’. Deze lezing werd verzorgd door de afdeling Maag- darm- en leverziekten (MDL) in samenwerking met het Toon Hermans Huis Drenthe.

Het is niemand ontgaan: alle mannen en vrouwen van 55 tot en met 75 jaar krijgen vanaf nu iedere twee jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Het doel: darmkanker vroegtijdig opsporen en behandelen.

Verpleegkundig specialist Belia Hollander vertelde over het bevolkingsonderzoek en wat er gebeurt als een test positief is:
Darmkanker is de derde meest voorkomende soort kanker in Nederland. Ongeveer 4 à 5% van de Nederlanders loopt het risico om darmkanker te krijgen. De kans op overlijden is afhankelijk van het stadium. Er zijn vier stadia. In stadium 1 zit de tumor alleen in de darm en is de overlevingskans 94%. In stadium 4 is de kanker uitgezaaid en overleeft 8%. Negen van de tien gevallen van darmkanker is bij mensen van 55 jaar en ouder. In 2011 overleden ongeveer 5.000 mensen aan darmkanker. Al deze cijfers zijn de aanleiding voor het landelijke darmonderzoek dat in januari 2014 is gestart. Het doel van deze screening is dat minder mensen ziek worden en het sterftecijfer naar beneden gaat. Zo kan darmkanker in een vroeg stadium worden opgespoord en eventueel worden voorkomen.

Alle mannen en vrouwen van 55 tot 75 jaar krijgen daarom vanaf nu iedere twee jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Het onderzoek wordt gefaseerd ingevoerd. Deelname aan het onderzoek is niet verplicht. Wie in de doelgroep valt, ontvangt thuis een envelop met daarin de uitnodiging voor het onderzoek. Dit onderzoek kan men zelf thuis doen. Wanneer er humaan bloed wordt gevonden, hoeft het niet altijd ongunstig te zijn. Wanneer de uitslag negatief is (dus positief voor degene die is onderzocht), krijgt men na twee jaar automatisch weer een oproep.

Wanneer er bloed in de ontlasting is aangetroffen, is verder onderzoek nodig. Er wordt dan een afspraak gemaakt met de verpleegkundig specialist van het ziekenhuis om onder meer de uitslag te bespreken, uitleg over het vervolg te geven en een afspraak voor een coloscopie in te plannen. Sinds de start van het onderzoek zijn er in Ziekenhuis Bethesda 248 intakes gedaan en 224 coloscopieën uitgevoerd (gemeten tot 1 september 2014). Vervolgens bleek dat 7% darmkanker had, 78% een poliep en bij 15% was geen aanwijsbare reden (zoals aambeien). Na een coloscopie krijgen mensen binnen zeven werkdagen bericht. Wanneer direct blijkt dat er bijvoorbeeld een tumor is aangetroffen, horen mensen dat gelijk. Een coloscopie neemt ongeveer anderhalve dag in beslag. Houd daarbij rekening mee met het laxeren de avond ervoor en het feit dat men na de tijd niet zelf mag autorijden vanwege het ‘roesje’ tijdens de coloscopie.

MDL-arts L. Wormmeester ging in op de coloscopie en hoe darmkanker ontstaat:
Dikke darmkanker ontstaat uit een poliep, dat is een woekering van het dikke darmslijmvlies. Het duurt ongeveer tien jaar voordat een poliep uitgroeit tot een kwaadaardige tumor. De grootte van de poliep kan variëren en ook het aantal poliepen kan verschillen. Een poliep geeft weinig tot geen klachten. Veel mensen zitten niet te wachten op een darmonderzoek, waarbij een camera in de dikke darm wordt ingebracht. Dat noemen we een coloscopie. Met een roesje is het cameraonderzoek van de dikke darm goed te ondergaan. Het onderzoek duurt ongeveer dertig minuten. Het is belangrijk dat de dikke darm, die gemiddeld één meter lang is, helemaal schoon is en daarom moet men van tevoren laxeren. In Ziekenhuis Bethesda worden ongeveer 1.200 darmonderzoeken per jaar uitgevoerd. Tijdens dit onderzoek kunnen biopten (‘hapjes’) worden genomen en poliepen worden verwijderd. Een poliep wordt verwijderd door middel van stroom. Vervolgens wordt de verwijderde poliep microscopisch onderzocht. Wanneer een coloscopie niet lukt, dan is een CT-colografie ook mogelijk. Maar dat is minder nauwkeurig.

Chirurg Frank Kloppenberg legde uit hoe het traject eruit ziet wanneer een chirurgische ingreep nodig is om een tumor te verwijderen:
Wanneer er een tumor aanwezig is, is in de meeste gevallen een chirurgische ingreep nodig om deze te verwijderen. De stadia waarin darmkanker zich kan bevinden is als eerste dat er enkel een tumor in de darm aanwezig is, als tweede dat lymfeklieren zijn aangetast en ten derde dat er bijvoorbeeld uitzaaiingen zijn in de longen en de lever.

Het doel hiervan is genezing (curatie) of verlichting van de klachten wanneer genezing niet meer mogelijk is (palliatie). Wanneer een tumor zich in de endeldarm blijkt te bevinden is lastiger te opereren. In en rond de endeldarm bevinden onder meer de kringspier. De behandeling van endeldarmkanker gebeurt vaak in combinatie met bestraling en chemotherapie. Wanneer blijkt dat die bij de operatie moet worden verwijderd, is een blijvend stoma nodig. In toenemende mate vinden darmoperaties laparoscopisch plaats. Het is niet altijd mogelijk, maar is in veel gevallen gunstiger voor de patiënt. Hierbij maakt men een aantal kleine sneetjes, waardoor de chirurg de operatie kan uitvoeren. Uiteraard kunnen bij een operatie complicaties optreden, vaker dan bij een coloscopie. Bijvoorbeeld infecties of naadlekkage in de darm. De MDL-arts plaatst tijdens de coloscopie


Kan ik op een reservelijst komen te staan voor de darmscreening, zodat ik eerder aan de beurt ben?
Dat kan niet. Maar mochten er klachten zijn zoals bloed in de ontlasting, wacht dan niet tot het onderzoek, maar ga naar de huisarts.

Delen cellen zich langzamer als je ouder wordt?
Ja, dat klopt.

Word ik niet meer opgeroepen nu er een tijd geleden poliepen zijn weggehaald?
Waarschijnlijk is dat dan niet meer nodig vanwege de leeftijd. Wanneer het nodig zou zijn, had de arts besloten u nogmaals te willen onderzoeken.

Gaat dit onderzoek alleen over de dikke darm?
Dikke darmkanker is de nummer 3 van meest voorkomende kankersoorten. Andere kankersoorten zoals in de dunne darm, komen veel minder voor. Daarom gaat het bij dit onderzoek alleen om de dikke darm.

Heeft de patiënt keuze voor het type darmonderzoek?
Je hebt keus of je wel of niet mee doet met de screening. Bij een darmonderzoek is een coloscopie het advies, vanwege de nauwkeurigheid en het feit dat poliepen dan direct verwijderd kunnen worden.

Is het automatisch foute boel als de lymfeklieren zijn aangetast?
Dat hoeft niet. Dat heeft ook te maken met de verdere gezondheid van de patiënt. Lymfeklieren die niet worden weggehaald, verliezen hun functie wanneer ze niet meer aan bijvoorbeeld de endeldarm zijn verbonden zodra deze is verwijderd.

Weet een arts van tevoren hoe het met de lymfeklieren is gesteld?
Soms ziet de MDL-arts tijdens de operatie hele grote lymfeklieren, maar dan hoeft het geen negatieve diagnose op te leveren. Andersom kan het zo zijn dat het tijdens de operatie goed leek, maar dat er tijdens de darmoperatie wel aangetaste lymfeklieren blijken te zijn.

Kan ik iets aan preventie doen?
Helemaal bekend is dat niet. In zeldzame gevallen geldt er een erfelijke belasting. Wel is er een relatie tussen het voedingspatroon en de leefstijl in de westerse wereld en het ontstaan in darmkanker.

Kan darmkanker een uitzaaiing zijn?
Dat is heel uitzonderlijk.

Hoe kan het dat men meestal niets van darmkanker of een poliep merkt?
Dat ligt aan de constructie van het menselijk lichaam. In bepaalde delen van het lichaam voel je niets.

Gerelateerd